Περί Κοινωνικού Ακτιβισμού

Η φιλανθρωπία  και ο κοινωνικός ακτιβισμός, έννοιες με κοινωνική και ιστορική συνάφεια, έχουν ως κοινή συνισταμένη την ανθρώπινη ενεργητικότητα, τον εθελοντισμό, την προσφορά και την αλληλεγγύη προς τον χειμαζόμενο συνάνθρωπο (π.χ. συσσίτια), το πρακτικό ενδιαφέρον για τη προστασία του περιβάλλοντος (π.χ. αναδασώσεις λόγω πυρκαγιάς, αναπλάσεις υποβαθμισμένων περιοχών, καθαρισμός κοινοχρήστων χώρων, ανακύκλωση μεταλλικών ειδών, απειλούμενα είδη ζωικού ή φυτικού βασιλείου κ.α.), την πρόληψη και την προαγωγή της υγείας (π.χ. κοινωνικά ιατρεία-φαρμακεία), την επι-μόρφωση (π.χ. κοινωνικά μαθητικά φροντιστήρια, ενημέρωση-ευαισθητοποίηση ευρέος κοινού μέσω διαλέξεων, έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου για σοβαρά κοινωνικά νοσήματα όπως λοίμωξη HIV , νόσο Alzheimer ή προστασία ευπαθών ομάδων πληθυσμού -ΑΜΕΑ).

Ο κοινωνικός ακτιβισμός εμφορείται αφενός από ρεαλιστική σκέψη αφετέρου από εθελοντική δράση ενός συνόλου πρωτοβουλιών ανακούφισης αλλά και εγρήγορσης-παρότρυνσης προς αυτεξούσιες ενέργειες συνειδητοποίησης του ρόλου ΌΛΩΝ  των εμπλεκομένων. Ως λογική παρέμβασης o κ.α. οριοθετείται έναντι μικρο-κομματικών «εισοδισμών» ή ευκαιριακών συμπλεύσεων. Εκεί που η κρατική γραφειοκρατία παρακωλύει τη δημιουργικότητα και την πρωτοβουλία, η κοινωνία ενεργών πολιτών μπορεί να δράσει και να φέρει αλλαγή και καινοτομία στα πλαίσια προώθησης μιας ουσιαστικής συμμετοχικής Δημοκρατίας._

Στοιχεία από ιστοσελίδα : Social Activism Αθηνών

Ο αλιεύς του εσώτερου εαυτού

"Ο  θησαυρός μας βρίσκεται στην κυψέλη της γνώσης μας. Και πάντα πρός τα εκεί πηγαίνουμε, αφού είμαστε φτερωτά έντομα της φύσης και συλλέκτες του μελιού του νου". Νίτσε

" 'Οπως ο αλιεύς μαργαριταριών δένει μια πέτρα στη μέση του και βυθίζεται στον πάτο της θάλασσας για να τα περισυλλέξει, έτσι και ο καθένας μας πρέπει να οπλίζεται με απάρνηση όλων, να βουτάει στον εσώτερο εαυτό και να αποκτά το μαργαριτάρι της Ψυχής του".  Ραμάνα Μαχαρίσι, Ινδός Γκουρού

περί κατάθλιψης...Β΄ Μέρος

Οι θεραπευτικοί παράγοντες που αναπτύσσονται στην ομαδική ψυχοθεραπεία κυρίως των καταθλιπτικών ασθενών σύμφωνα με τον καθηγητή Irvin Yalom είναι οι παρακάτω:

1.Ενστάλαξη ελπίδας : η ελπίδα δεν είναι μόνο απαραίτητη προϋπόθεση για να παραμείνει ο ασθενής σε θεραπεία έτσι ώστε να αναλάβουν δράση άλλοι θεραπευτικοί παράγοντες. Είναι ευέλικτη – επαναπροσδιορίζεται μόνη της για να ταιριάζει στις άμεσες παραμέτρους και γίνεται ελπίδα για ανακούφιση, για αξιοπρέπεια , για σύνδεσμο με τους άλλους ή ακόμα και για την ελάχιστη δυνατή σωματική ταλαιπωρία.

2.Καθολικότητα: πολλοί άνθρωποι μπαίνουν στη θεραπεία με την ανησυχητική σκέψη ότι είναι μοναδικοί στην δυστυχία τους ότι μόνο εκείνοι έχουν  προβλήματα , σκέψεις , παρορμήσεις που είναι τρομακτικές ή απαράδεκτες. Στην θεραπευτική ομάδα ιδιαίτερα  στα πρώιμα στάδια η διάψευση των αισθημάτων μοναδικότητας του θεραπευόμενου είναι μεγάλη πηγή ανακούφισης.  Παρά την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων προβλημάτων φαίνεται καθαρά πως υπάρχουν κάποιοι κοινοί παρονομαστές και τα μέλη μιας θεραπευτικής ομάδας σύντομα  αντιλαμβάνονται  τις ομοιότητες που έχουν ο ένας με τον άλλον.

3.Μετάδοση πληροφοριών: κάτω από το γενικό τίτλο συμπεριλαμβάνονται οι διδακτικές οδηγίες που παρέχονται από τους θεραπευτές για την ψυχική ασθένεια/ τα συμπτώματα και τη θεραπεία.

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ: όταν ολοκληρώνεται μια επιτυχημένη διαδραστική ομαδική ψυχοθεραπεία, οι περισσότεροι θεραπευόμενοι που συμμετέχουν έχουν μάθει πολλά για την ψυχική λειτουργία , για το νόημα των συμπτωμάτων, για τα διαπροσωπικά και τα ομαδικά δυναμικά  και για την διαδικασία της ψυχοθεραπείας και τις παρανοήσεις ή την παραπληροφόρηση που κυκλοφορεί ως επιστημονική γνώση.

4.Αλτρουισμός : η ομαδική ψυχοθεραπεία έχει το μοναδικό προνόμιο να είναι η μόνη θεραπεία που δίνει στους θεραπευόμενους την ευκαιρία να ωφελήσουν τους άλλους. Ενθαρρύνει εξάλλου την  πολλαπλότητα των ρόλων, αφού απαιτεί οι θεραπευόμενοι να παίρνουν εκ περιτροπής το ρόλο του αποδέκτη και του χορηγού βοήθειας.

5. Ανάπτυξη τεχνικών κοινωνικοποίησης : η κοινωνική μάθηση – η ανάπτυξη των βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων είναι ένας θεραπευτικός παράγοντας που λειτουργεί σε όλες  τις θεραπευτικές ομάδες.

Πολλές φορές τα αρχαιότερα μέλη μιας θεραπευτικής ομάδας αποκτούν πολύ εκλεπτυσμένες κοινωνικές δεξιότητες, έχουν αποκτήσει μεθόδους επίλυσης των συγκρούσεων, συνήθως είναι λιγότερο επικριτικοί και πιο ικανοί να βιώσουν ενσυναίσθηση (empathy) και να την εκφράσουν με ακρίβεια.  

6. Παράδειγμα προς μίμηση: υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις ότι οι θεραπευτές ομάδων επηρεάζουν τα επικοινωνιακά μοτίβα μέσα στις ομάδες τους λειτουργώντας ως πρότυπα συγκεκριμένων συμπεριφορών όπως είναι για παράδειγμα η αυτοαποκάλυψη ή η υποστήριξη.

7. Διαπροσωπική μάθηση: το άτομο αναπτύσσει τελικά την αίσθηση του εαυτού του με βάση το πώς αντιλαμβάνεται ότι αξιολογείται η συμπεριφορά του από τους σημαντικούς άλλους. Στόχος της ομάδας είναι να αναγνωρίσει ο θεραπευόμενος και να διορθώσει τις δυσ-προσαρμοστικές του συμπεριφορές  χρησιμοποιώντας την στρατηγική επίλυσης προβλημάτων , την εξάσκηση των διαπροσωπικών δεξιοτήτων, την ερμηνεία  ρόλων και την ανατροφοδότηση (feedback). Οι θεραπευτικοί στόχοι των θεραπευομένων μεταβάλλονται έπειτα από ένα αριθμό συνεδριών. Ο αρχικός τους στόχος όπως για παράδειγμα η ανακούφιση της οδύνης τροποποιείται. Λόγου χάρη, μπορεί να μετατραπεί από επιθυμία να ανακουφιστούν από το άγχος σε επιθυμία να μάθουν να επικοινωνούν με τους άλλους, να δείχνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και ειλικρίνεια, να μάθουν να αγαπούν. 

8.Κάθαρση : όπως στην αρχαία τραγωδία  είναι η έκφραση συναισθημάτων, η εξωτερίκευση των οποίων οδηγεί σε ανακούφιση και μακροπρόθεσμα  σε λύτρωση.

9.Αποδοχή: είναι το αίσθημα ένταξης και αφομοίωσης, με σεβαστή την ιδιαιτερότητα του καθενός από την ομάδα (συνεκτικότητα).

10. Αναβίωση οικογένειας: η ευκαιρία για αφύπνιση συναισθημάτων που αφορούν βιώματα της προσωπικής  οικογενειακής εμπειρίας  του κάθε μέλους μέσα στην ομάδα (επίλυση «ψυχικών συγκρούσεων»  της παιδικής ηλικίας).

Η ομάδα ως κοινωνικός μικρόκοσμος: η "μικρή ομάδα" δεν παρέχει μόνο έναν κοινωνικό μικρόκοσμο στον οποίο εκδηλώνεται ξεκάθαρα η δυσ-προσαρμαστική συμπεριφορά των μελών αλλά αποτελεί και το εργαστήριο όπου γίνονται εμφανή συχνά με μεγάλη σαφήνεια το νόημα και τα δυναμικά της συμπεριφοράς αυτής.

Περί κατάθλιψης... Α΄ Μέρος

Η κατάθλιψη δεν είναι απλά η κακή διάθεση. Δεν είναι αυτό που λέμε «είμαι στις μαύρες μου» ή «είμαι πεσμένος», που έχει ξεκάθαρη αιτία. Είναι ένα επίμονο αίσθημα θλίψης, απογοήτευσης και ανημπόριας. 

Είναι πολύ πιο σοβαρό και βαθύ από μια απλή στενοχώρια, δεν επηρεάζεται ακόμη και από ευχάριστα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω από το άτομο, εμποδίζει την κανονική συνήθη λειτουργικότητά του και επιμένει για αρκετές εβδομάδες ή και μήνες ή και χρόνια.

Παρουσιάζει πολλά συμπτώματα, αλλά το πιο συχνό είναι ένα έντονο αίσθημα θλίψης και η απώλεια του ενδιαφέροντος ή της ευχαρίστησης για κάθε δραστηριότητα. Άλλα συμπτώματα ειναι τα εξής:

• μεταβολές της όρεξης (απώλεια ή αύξηση βάρους)
• αϋπνία ή υπερυπνία
• απώλεια ενεργητικότητας ή αυξημένη κόπωση
• ανησυχία ή ευερεθιστότητα
• αίσθημα αδικαιολόγητης ενοχής
• δυσκολία συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων 
• σκέψεις αυτοκαταστροφής...

Το φάσμα των καταθλιπτικών διαταραχών διαμορφώνεται από αρκετούς παράγοντες. Οι πιο συχνοί είναι οι νευροενδοκρινικές διαταραχές, το οικογενειακό περιβάλλον και η κληρονομικότητα, τα ψυχοτραυματικά γεγονότα ζωής και ειδικά αυτά που συνέβησαν στην παιδική ηλικία, οι προδιαθεσικές καταστάσεις, διάφορα σωματικά νοσήματα όπως είναι η δυσλειτουργία του θυρεοειδή, λήψη φαρμακολογικών ή ψυχοδραστικών ουσιών καθώς και σημαντικοί ψυχοπαθολογικοί παράγοντες.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, εκτιμά πως κάθε χρόνο πάνω από 19.000.000 άνθρωποι εμφανίζουν κατάθλιψη. 

Η κατάθλιψη παρατηρείται σε άτομα όλων των ηλικιών, κοινωνικο-οικονομικών στρωμάτων, φυλών και μορφωτικών επιπέδων, που αν δεν τύχει θεραπείας (φαρμακολογικής ή/και ψυχοθεραπευτικής) θα  έχει κακή πρόγνωση.

Η Ατομική ή/και η Ομαδική Ψυχοθεραπεία αποτελούν το αναγκαίο εποικοδόμημα αυτογνωσίας στη θεραπευτική αντιμετώπιση των καταθλιπτικών διαταραχών .

Ο στωϊκός φιλόσοφος ΣΕΝΕΚΑΣ τονίζει: «Μερικές φορές, χωρίς κανένα εμφανές σημείο να προλέγει κάτι κακό, η ψυχή πλάθει λανθασμένες εικόνες. Είτε παρερμηνεύει τη σημασία μιας διφορούμενης λέξης· είτε φαντάζεται το θυμό ενός ανθρώπου, που πρόσβαλε, μεγαλύτερο από την πραγματικότητα και σκέφτεται όχι το αληθινό μέγεθος του θυμού, αλλά τη δύναμη εκδίκησης του οργισμένου».

"Το άνοιγμα της ψυχής φέρνει τη θεραπεία"

Η οργάνωση του ανθρώπου σε κοινωνικές ομάδες καθιερώθηκε  μαζί με την ύπαρξη του στον κόσμο, καθώς είχε παρατηρηθεί από τότε πως η ανθρώπινη επαφή και η σχέση μπορούν να ανακουφίσουν τον άνθρωπο από τον ψυχικό πόνο, να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του και να τροποποιήσουν την εσωτερική εικόνα του κάθε ατόμου για τον εαυτό του και τον κόσμο. 

Η ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία (ιδίως σε εποχές κοινωνικής και οικονομικής κρίσης) με τους άλλους ανθρώπους παραμένει σταθερά αυξανόμενη  καθώς ειναι απαραίτητη για τη ψυχική του ισορροπία, ενώ όλες οι κοινωνικές ομάδες στην ανθρώπινη ιστορία δημιουργούσαν ευκαιρίες για τη συνεύρεση των μελών τους. 

Ο όρος "ψυχοθεραπεία" ειναι σχετικά πρόσφατος, αν και η ψυχοθεραπεία προηγείται χρονικά της ψυχιατρικής. Αναπτύχθηκε λόγω των προσωπικών και κοινωνικών αναγκών  των ανθρώπων, με σκοπό να αντιμετωπιστούν συμπτώματα όπως υπερβολικό άγχος, φοβίες, μελαγχολία, σεξουαλικές δυσκολίες ή προβλήματα στις σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους...

Η ψυχοθεραπεία ανεξάρτητα από το μοντέλο/ προσέγγιση που ακολουθεί, έχει κάποια βασικά χαρακτηριστικά :

α)να δημιουργήσει σχέση με τον θεραπευόμενο (θεραπευτική σχέση), 

β)να τον κατανοήσει (ενσυναίσθηση),

γ)να τον υποστηρίξει συναισθηματικά,

δ)να τον οδηγήσει  σε ψυχική  ισορροπία και ευεξία.

Συνεπώς, στόχος της ψυχοθεραπείας ειναι η θετική τροποποίηση των ιδεών, της συμπεριφοράς και του συναισθήματος των ατόμων μέσα από τη θεραπευτική σχέση. 

Υπάρχουν δεκάδες τύποι ψυχοθεραπειών. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι η ψυχοθεραπεία, ακόμη και όταν επιβάλλει αυστηρούς μεθοδολογικούς κανόνες, εξαρτάται στη πρακτική της εφαρμογή σημαντικά από την προσωπικότητα του θεραπευτή, μπορούμε να πούμε οτι υπάρχουν τόσες ψυχοθεραπείες όσοι και ψυχοθεραπευτές.

Εκτός από τη ατομική ψυχοθεραπεία υπάρχει και η ομαδική ψυχοθεραπεία (group therapy). Οι ομάδες αυτογνωσίας συνιστούν ψυχοθεραπεία μέσα στην ομάδα, από την ομάδα, διά της ομάδας, συμπεριλαμβανομένου και του θεραπευτή. Εξ ορισμού είναι ατομική θεραπεία, γιατί το άτομο καλείται να οριοθετήσει/ διερευνήσει τον εαυτό του μέσα στο group, να  αναλύσει τις συναισθηματικές του εμπλοκές και να βιώσει τη λυτρωτική διορθωτική εμπειρία επιφέροντας ριζικές θετικές αλλαγές στην ποιότητα ζωής του. Βασίζεται στην Υπαρξιστική Θεώρηση (cognitive and emotional restructuring) με εφαρμογή  Γνωσιακών - Συμπεριφορικών και Συστημικών τεχνικών.

Οι συναντήσεις εργασίας των ομάδων είναι εβδομαδιαίας συχνότητας και χρονικής διάρκειας δύο (2) ωρών. 

Το Ιατρείο Ψυχοθεραπείας Πειραιά  διοργανώνει ένα βιωματικό σεμινάριο Ομάδων  Αυτογνωσίας, Προσωπικής Ανάπτυξης  και Καλλιέργειας  Κοινωνικών Δεξιοτήτων (Encounter Group Programme).

Πληροφορίες :
Δρ. Νικος Ε. Δέγλερης 
τηλ επικοιν: 210-4135417
email: deglerispsy@yahoo.gr